Als we om half 6 opstaan is het al warm, het belooft een hele warme dag te worden vandaag de laatste wandeldag. En ja hoor bij het vertrek in Wijhe valt de benauwde warmte als een deken op me en het duurt zeker een uur voordat er wat wind komt en de lucht iets opklaart. In Olst loop ik verkeerd, dat scheelt meteen anderhalve kilometer…. die komen erbij. Maar op het pontje over de IJssel is het heerlijk en het eerste gedeelte na het pontje over een dijk met de meest mooie en verzorgde dijkhuisjes werkt als stimulans evenals het bijzondere vogelnatuurgebied dat ik passeer en is gesitueerd in een oude ’kleiput’ waar vroeger de klei voor stenen en dakpannen uit werd gewonnen.
Stijf ben ik van het vallen van gisteren, maar tijdens het lopen wordt dat gaandeweg beter. Mijn tempo ligt tamelijk hoog, ik ruik als het ware het einde en eigenlijk wil ik ook zo snel mogelijk uit de zon zijn. 6 kilometer voor het einde in het plaatsje Terwolde vier ik al even een klein feestje met mezelf, met een cappuccino en een heerlijk stukje yoghurttaart met aardbeien. Het zwaarste stuk moet nog komen. Pal in de zon, weinig wind en boven over de dijk loop ik naar Deventer, ‘dit kan toch niet echt gezond zijn’. Maar dan, eindelijk bij de Grote- of Lebuinius-kerk aangekomen word ik opgewacht door Hai, Marte en Lieneke, met bloemetjes én een alternatieve cheque met daarop het voorlopige eindbedrag van 2015 euro. En daarna is het tijd voor heerlijk koele biertjes, bitterballen en kaas op een schaduwrijk terras.
9 dagen, 200 kilometer in de warmste week van het jaar! Ik ben blij, dankbaar en trots.
Om half 6 opgestaan, om kwart over 6 gaan rijden en om 7 uur vanuit Zwolle aan het lopen. Een vliegende start mag ik wel zeggen met prachtige vergezichten over de IJssel richting Hattem, en verder. Heel veel bankjes maar daar was het voor mij nog te vroeg voor, ik was immers net vertrokken. Na 6 km kwam er, in een moment van onoplettendheid, heel even een einde aan mijn opgewekte stemming. Ik zag een kleine oneffenheid over het hoofd zwikte en viel. Super vervelend omdat ik al 8 dagen heel goed oplet. Ik val namelijk wel eens meer tijdens mijn wandelingen. De mevrouw die het zag gebeuren en mij kwam helpen, schrok misschien nog wel meer dan ik evenals een fietser die toch maar even bleef wachten of alles goed was. Eindresultaat; alles is nog heel behalve wat schaafplekken hier en daar. Toen alles het nog bleek te doen en ik beloofde aan mijn redders, dat als het niet zou gaan ik mij zou laten ophalen gingen zij huns weegs. Ik wachtte nog even 10 minuutjes om mij te herpakken. Geluk gehad dus!
Het landschap vanaf Zwolle tot Windesheim is een soort coulisselandschap, waar ik erg van hou. Landgoed Windesheim is gesitueerd in een bosachtige omgeving, erg mooi en ook boven verwachting groot. Op veel plekken zijn in het verleden bomen geplant in lanen en laantjes die nu enorm hoog zijn geworden. Echt de moeite waard. Tot Wijhe was er geen bos of beschutting meer, maar de wind bracht de nodige verkoeling. Toen ik in Wijhe op Hai wachtte op een bankje in de schaduw zag ik een gebouwtje dat vastzat aan de kerk met daarop de volgende tekst: Brandspuit 2. Als het minder warm was geweest had ik zeker naar Brandspuit 1 gezocht.
Langzaam maar zeker komt het einde van mijn wandeling dichterbij. Vandaag kwam ik aan in Hasselt (Ov) en bereikte ik het einde van het Jabikspaad. De komende twee dagen naar Deventer. Vanwege de warmte heb ik zo’n 10 km van de route afgehaald en loop ik morgen vanaf Zwolle nog twee keer 23 km. ‘Met al het af en toe fout lopen haal ik de 200 makkelijk’.
Vanochtend was ik al vroeg weg, en liep ik een groot deel over een dijk nabij de voormalige Zuiderzee en later langs het Zwarte Water. Heerlijk was het met veel wind en mooie vergezichten. Kleine huisjes achter de dijk en bomen die door de wind krom zijn gaan staan. De nodige fietsers tegen de wind in kwamen voorbij.., dan loop ik liever. Lopen over zo’n lange dijk geeft veel ruimte om je gedachten te laten zweven. Veel avonturen zijn daar echter niet te beleven. En zo kwam ik al bijtijds in Hasselt aan. Een mooi klein Hanzestadje aan het Zwarte Water waar ik mijn laatste stempel haalde bij het plaatselijke infopunt en een leuk gesprek had met de mevrouw die dit bemenste. Zij had ook het Jabikspaad gelopen.
Vanaf morgen gaat het tropenrooster van kracht, heel vroeg opstaan (half zes) om vroeg te kunnen starten om zo de hitte waar mogelijk wat voor te blijven. Ik hoop op heel veel wind!!!!!!
Om 5 over half 8 zette Hai mij af bij de start van mijn wandeling waarvan een groot deel door het Nationaal Park de Weerribben voerde. Wat een prachtig gebied is dit vroegere turfstekers gebied. Een smal fiets/ wandelpad waarop ik pas aan het einde enkele andere wandelaars tegenkwam leidde mij midden door dit gebied, met aan weerszijden water, rietkragen, kleine bosjes en later langs kleine huisjes, talloze bruggetjes over nog meer slootjes. Heel veel vogels, bloemen en uiteraard ook muggen, maar omdat de wandeling zo mooi was, leek dat minder belangrijk. Nog verderop liep ik langs een brede sloot die aan mijn zicht onttrokken was door een hoge rietkraag. Dat was grappig want ik hoorde wel mensen praten, waarschijnlijk in een bootje, maar zag ze niet.
Ook het weer werkte vanochtend mee. Geen zon, flinke wind en een temperatuur van zo’n 22 graden. Pas na de koffie met Blokzijler Brok (een soort stevige koek) begon het tegen de middag langzaam warmer te worden. Tijdens het vervolg van de wandeling richting St. Jansklooster via de Beulakker Wieden en een kort bezoekje aan het bezoekerscentrum van Nationaal Park de Wieden, zag ik veel ooievaars, die zich jammer genoeg niet op de foto wilden laten zetten maar ook aalscholvers en witte reigers. Prachtige dieren vind ik dat. Vanochtend kwamen Hai en ik tot de ontdekking dat het op en neer rijden van en naar de dagelijkse start en finishplaats de nodige kilometers heeft gekost tot nu toe. Dat is natuurlijk niet heel gunstig voor onze ‘footprint’. Laten we het er maar op houden dat het onderliggende doel dit voor nu rechtvaardigt. Hai’s ondersteuning, en niet alleen in het ophalen en brengen is voor mij in het voltooien van mijn wandeling heel erg waardevol. Het is fijn dat dit zo kan!
Dat woord speelde na het dorpje Sonnega voortdurend en in allerlei variaties door mijn hoofd. Afzien zou de titel van dit blog worden.
En het begon allemaal zo mooi, vanaf Mildam tot Sonnega een klein briesje, en heel veel schaduw. Ik zag mezelf al bijtijds op de nieuwe camping aan een biertje zitten, zo goed ging het. Maar zo’n 3 km verderop begon het. Zon, zon, en zon, geen wind en geen schaduw en dat zo’n 7 km aan een stuk. Het natuurgebied langs het water waar ik persé wilde lopen omdat ik met het trekveer wilde oversteken was erg mooi, maar ik wilde er niet stoppen om een foto te maken, te warm. En toen ik eindelijk na 17!! kilometer het eerste terras tegenkwam waar ik, overigens heerlijke koffie dronk, wilden ze mij daar geen glaasje water bij geven. Dat deden ze alleen maar wanneer je wijn bestelde, maar daar vond ik het toch wat vroeg voor. Het laatste stuk was mooi en schaduwrijk en daar liep ik, volop genietend, te ver door en moest vervolgens een heel eind terug.
Maar uiteindelijk kwam het goed, Hai stond mij op de afgesproken plek op te wachten. We reden door naar Blokzijl naar de nieuwe camping en hebben ons inmiddels geïnstalleerd. Vanavond doen we niets en na een nachtje goed slapen morgen weer fris en uitgerust opstaan en heel vroeg vertrekken. Zojuist mijn artikel in Het Friesch Dagblad gelezen, heel trots!
‘Staat u op de bus te wachten’ vroeg de brugwachter. ‘Nee ik wacht op een journalist van het Friesch Dagblad’. De man keek er nauwelijks van op, ondanks het feit dat ik in the middle of nowhere stond. Even later kwam een leuke jonge kerel aanhollen waarmee ik een interview zou hebben over mijn wandeling door Friesland en de reden waarom. De tip om contact op te nemen met de krant kwam van de vriendelijke meneer van de eerste wandeldag. Hai regelde dit vervolgens met de krant en vandaag liep de journalist een klein stukje mee. Morgen wordt het waarschijnlijk al geplaatst, geweldig!
En nog meer ontmoetingen, met de mevrouw van de groenvoorziening in Heerenveen die me zag lopen en even een praatje kwam maken over het Jabikspaad en haar ervaringen daarmee. Ook zij wilde eens naar Santiago de Compstela lopen. En de twee dames in het park rondom het museum Belvédère in Oranjewoud (heel mooi trouwens!) waar de route doorheen voerde, die nieuwsgierig waren naar de schelp aan mijn rugzak, het boekje in mijn hand en mijn uitgetrokken schoenen en sokken naast het bankje, waar ik in de schaduw een boterham at: ‘welke route loopt u?’ Waarna een leuk gesprek volgde. En dan nog die intense ontmoeting met honderden muggen in een bosje waar eens de ‘de kluis’ van Dodo stond. Dodo was een kluizenaar die in de 12e eeuw in Haskerdyke leefde. Dit was iets teveel ontmoeting, razendsnel was ik het bosje weer uit.
Ondanks de hitte ging het goed vandaag, en zijn lichaam en geest goed in evenwicht. Drijfveer blijft het achterliggende doel, aandacht voor NAH. Én wat geniet ik dat ik weer zo ver ben dat ik een lange afstandswandeling kan maken.
Vroeger zeilden we met mijn ouders, broers en zussen met aanhang en kinderen, gedurende vele jaren met Hemelvaart en Pinksteren in Friesland. Veel mooie herinneringen vandaag op weg naar Jirnsum, Akkrum en Aldeboarn….. zeiltochten naar Eernewoude en Grou, in vliegende vaart met de wind in de rug over het Sneekermeer, aanmeren bij onze huisjes van Sjerp de Vries aan de Terkaplester poelen om daarna veel lekkere maaltijden te eten, bier, Berenburg en bessenjenever te drinken wat te kletsen of goede gesprekken te voeren.
In Akkrum at ik als herinnering bij Goerres lekkere oranjekoek en genoot van het schaduwrijke terras aan het water. Want…. het was warm vandaag. Dat was goed te zien aan de brugwachter bij Nes… hij fietste met een slakkengangetje telkens op en neer tussen twee bruggen, die een stukje van elkaar lagen, om deze open en dicht te doen. Veel boten en bootjes op het water, kano’s, sups en kinderen met kleine wakeboards. Maar ook zonder vaarmiddelen was het water een goede plek om erin of ernaast te liggen en verkoeling te zoeken.
Mijn verkoeling kwam, naast bijna 3 liter water onderweg, na terugkeer bij de tent in de vorm van een 0.0 biertje. En dadelijk drink ik op deze bijzondere dag een lekker en koel glas witte wijn.
En gelet op de toenemende warmte was dat heel fijn vandaag. Hoop dat dat zo blijft de komende dagen. Gestart in Stiens vandaag en door mooie dorpjes met veel hele mooie Friese ‘States’, (dit zijn grote landhuisachtige boerderijen met aansprekende namen) en een prachtig klein natuurgebied naar Leeuwarden gelopen. Lopen in een stad met een routebeschrijving is niet mijn sterkste kant, maar uiteindelijk kwam ik toch bij de Grote- of Jacobijnenkerk in de vroegere Joodse buurt. Het orgel speelde maar helaas mocht ik de kerk niet van binnen bekijken. Wel zag ik de Joodse school en een indrukwekkend mooi monument om alle weggevoerde Joden blijvend te blijven herinneren. Stil word ik dan, als ik zoiets zie. Dan voel ik de tragedie die daarachter schuilgaat.
Het echte Friese open- en vlakke landschap na Leeuwarden met de wind op kop, kostte me bijna mijn hoedje….gelukkig bleef het net aan de rand van de diepe sloot liggen en kon ik dit met behulp van mijn twee loopstokken (die Hai me gelukkig vanochtend nog snel in de handen drukte voor vertrek) naar boven hengelen. Een voorbijfietsend echtpaar knikte mij goedkeurend toe.
Zo’n eerste ‘echte’ wandeldag is altijd spannend en een beetje aftasten hoe het gaat met lopen, maar….. wat een fijne dag was het vandaag. Heerlijk weer, prachtig blauwe lucht, ongeveer 20 graden en een lekker briesje. Na het vertrek uit St. Jacobiparochie liep ik al snel zo’n 7 kilometer over de dijk langs de Waddenzee. Ik zag een paradijs voor vogels zeker als het eb is. De mooiste valk ooit gezien en een andere roofvogel waar ik de naam niet van weet. Verder één wandelaar, 2 fietsers en veel, heel veel schapen.
Op een terras een leuk gesprek met een echtpaar dat als vakantie de Elfstedentocht fietst. En aan het einde van de wandeling in het dorpje Feinsum een verrassende ontmoeting. Ik zat op een muurtje en een vriendelijke meneer vroeg aan mij of ik Stella was…. hij had de opdracht van zijn vrouw om naar mij uit te kijken vanuit hun prachtige huis waar ze ook pelgrims ontvangen. Een fijn gesprek volgde en na een half uur liep ik verder richting Stiens, een mooie pelgrimservaring rijker en met een Jacobsschelp die ik kreeg, omdat ik de mijne thuis had laten liggen… In deze ontmoeting voelde ik opnieuw ‘het wonder van de Camino’.
Op dinsdag 4 augustus ga ik dan eindelijk starten met mijn uitgestelde wandeling van 200 kilometer om aandacht te vragen voor ‘de niet zichtbare gevolgen van niet aangeboren hersenletsel (NAH)’. Spannend! Zeker omdat ik de afgelopen 3 maanden mijn motivatie wilde vasthouden om deze wandeling die vanwege corona uitgesteld werd, toch alsnog te gaan maken. Niet alleen voor mijzelf, maar vooral ook om een laatste ultieme poging te doen mensen bewust te maken van het feit dat wanneer je geconfronteerd wordt met hersenletsel, meestal van de ene op de andere dag, je dit de rest van je leven met je meedraagt. Want ook al is er aan mij niets te zien; mijn hoofd en mijn lichaam, doen niet altijd meer datgene wat ik graag wil. Het is niet meer vanzelfsprekend dat ik dingen aanpak zonder eerst na te denken. Altijd moet ik een pas op de plaats maken en me afvragen of dat ook wel kan. Voortdurend maak ik afwegingen en balanceer tussen draagkracht en draaglast.
Vaker trap ik nog in mijn eigen valkuil en ‘vergeet’ ik waarom ik iets beter niet kan doen. Dan doe ik het wel en dan krijg ik later de ‘straf’ (zoals mijn fysiotherapeut dat noemt) in de vorm van onder andere vermoeidheid, verstoorde sensibiliteit en overprikkeling.
En toch, wanneer ik terugkijk naar mijn eerste blog in november 2019 waarin ik mijn wandeling aankondigde, dan heb ik ongelofelijk veel progressie gemaakt. Niet alleen in waar ik fysiek, mentaal of op het gebied van werk en privé toe in staat ben, maar vooral in het omgaan met de nieuwe Stella. Het op een slimmere manier gebruik maken van de (beperkte) energie en het steeds vaker tevreden zijn met de nieuwe situatie. Eerlijk is eerlijk dat lukt nog niet elke dag, maar vaak wel.
De afgelopen weken wandelde ik 4 tot 5 keer per week als voorbereiding gemiddeld zo’n 10 tot 15 km. Op een van mijn wandelingen kwam ik een hele mooie rups tegen die lekker aan het eten was van het…. Jacobskruid. Toen ik thuis opzocht om welke rups het ging, bleek het de St. Jacobsrups te zijn. Heel toepasselijk in relatie tot de aanstaande wandeltocht!! Ik hoop natuurlijk dat ik de bijbehorende St. Jacobsvlinder nog te zien krijg ….binnenkort.
St. Jacobsrups
En nu dan, de wandeling…… Hai en ik kamperen zoals ik in mijn vorige blog al schreef in Leeuwarden en in Blokzijl. Hai gaat niet mee als wandelaar maar als morele steun en verzorger op de achtergrond. Hij brengt me naar het beginpunt waar ik de voorgaande dag mijn etappe beëindig en door hem ben opgehaald. Het enige wat ik hoef te doen is lopen, beetje afzien af en toe én vooral veel genieten. Ik loop 9 dagen, gemiddeld 23 kilometer per dag.
Twee weken geleden was ik ook in Friesland en ging samen met mijn beste vriendin naar St. Jacobiparochie en de Zwarte Haan. Ondanks dat dit stukje Noordwest-Friesland voor mij bijna het einde van de wereld lijkt, viel mij op dat ‘het Jabikspaad’ hier enorm leeft. Ik ben heel benieuwd hoe de rest van de route zal zijn qua beleving, markering, ontmoetingen en andere pelgrimsindrukken.
Ik verheug me op mijn tocht en wil dagelijks kleine updates en foto’s plaatsen op mijn blog, zodat ik te volgen ben voor eenieder die daar belangstelling voor heeft.
Tenslotte wil ik iedereen die al gedoneerd heeft nogmaals danken en degenen die tot nu toe nog niet in de gelegenheid waren om te doneren of misschien nog twijfelen, oproepen: Steun de Hersenstichting en steun zo de mensen die getroffen zijn door een hersenaandoening/ NAH. Ga naar de actiepagina https://actie.hersenstichting.nl/actie/stella-laumans
1 op de 4 mensen heeft een hersenaandoening. Hersenaandoeningen zijn helaas hard op weg de grootste ziekte van Nederland te worden. Dit moet stoppen. Want een hersenaandoening zet je leven op z’n kop. En vroeg of laat raakt het ons allemaal.
Stella wandelt 